vrijdag 9 december 2016

Parijs Stravinsky fontein.




















https://youtu.be/eeK4wM0xAaY (You tube filmpje)

Kleurrijke, bewegende en waterspuitende beelden kenmerken de Stravinskyfontein, gelegen naast het Centre Pompidou in Parijs. De fontein is een eerbetoon aan de componist Igor Stravinsky en een voorbeeld van de unieke symbiose tussen Niki de Saint Phalle en Jean Tinquely.

De Zwitserse kunstenaar Jean Tinguely (1925-1991) kreeg in 1982 de opdracht een fontein te maken op de Place Igor Stravinsky, boven een ondergronds deel van het muziekinstituut IRCAM. De plek was op zich al een uitdaging: in hartje Parijs, met architectonische contrasten rondom het plein als het moderne Centre Pompidou aan de ene kant en de kerk Saint-Merri, met een gotische façade, aan de andere kant.
Tinguely haalde direct zijn geliefde Niki de Saint Phalle (1930-2002) erbij. De Stravinskyfontein werd een van hun vele succesvolle samenwerkingsprojecten.

Waterballet

Als je de fontein nadert, zie je een kleurrijk en levendig schouwspel. Het lijkt wel een ballet met ronddraaiende en waterspuwende sculpturen. Zelfs als de fontein in de winter niet aan is, is er genoeg te bekijken. De vrolijk beschilderde beelden zijn van De Saint Phalle, de zwarte mechanische van Tinguely. De constructie mocht niet te zwaar zijn, omdat deze op het dak van het IRCAM rust. Tinguely koos daarom voor een roestvrijstalen bak waarin een laagje water van 29 cm kon staan. Voor de sculpturen gebruikten de kunstenaars lichte materialen als aluminium, polyester en glasvezel.

Zielsverwanten

Niki de Saint Phalle en Jean Tinguely ontmoetten elkaar in 1956 in Parijs. Beiden hadden op dat moment al een gezin. Vier jaar later gingen ze samenwonen. Ze waren niet alleen liefdespartners, maar ook zielsverwanten op artistiek gebied.
De kleurrijke beelden van De Saint Phalle vormden een tegenstelling met de zwarte machines van Tinguely, maar tegelijkertijd completeerden de werken elkaar. Het was een unieke symbiose.
Het kunstenaarsstel trouwde in 1971. Het werd een onconventioneel huwelijk waarin ze verhoudingen met anderen hadden. De periodes dat ze samen of gescheiden leefden, wisselden elkaar af. Uiteindelijk hield deze situatie geen stand. Maar het wederzijdse respect en hun liefde voor elkaar bleven overeind. Ze stimuleerden en steunden elkaar. Zo werkte Tinguely mee aan de Toscaanse Tarottuin, Il Giardino dei Tarochhi.
Met deze tuin verwezenlijkte Niki haar grote droom. En het was Niki die de artistieke erfenis van Jean, na diens dood, veiligstelde en werken aan musea schonk.

Ontploffing

Tinguely werd beroemd om zijn installaties die als machines werken. Kinetische werken waarvan de elementen door een motor in beweging worden gezet zoals bij de tekenmachines, geluidssculpturen en watermachines. Alles draait en beweegt. Hij wist als geen ander kunst en techniek op een fantastische wijze te combineren.

Schietacties en Nana’s

Niki de Saint Phalle vervaardigde kleurrijke sculpturen, schilderijen, grafiek, tekeningen, assemblages en ontwierp onder andere decors, kostuums, sieraden en designmeubels. Ze was een Française, maar groeide op in de VS. Aanvankelijk werkte ze als een fotomodel met de ambitie actrice te worden, maar na een zenuwinzinking stortte zij zich op de kunst.
Uniek waren haar schietperformances. Zakjes met verf werden aangebracht in de reliëfs van een gipsen vlak. Vervolgens schoot De Saint Phalle met een groot geweer de zakjes kapot waardoor de verf over het witte vlak droop.
Haar felgekleurde beelden van mollige vrouwen zijn wereldberoemd. De eerste Nana’s uit begin jaren zestig waren van stof en wol. Voor De Saint Phalle stonden zij voor de bevrijde vrouwen, passend bij de emancipatorische gedachten in die tijd. Al snel koos zij voor het nieuwe materiaal polyester waarmee zij grote beelden maakte die buiten konden staan.
Ze zag pas later prehistorische vruchtbaarheidsbeeldjes waarin zij grote gelijkenis met haar beelden ontdekte. De Nana kreeg voor haar toen een andere betekenis: een vruchtbaarheidssymbool. De sterke, goede en gelukkige vrouw, een oermoeder, in een betere wereld.

Revolutionair

De felgekleurde beelden van De Sant Phalle en het donkere werk van Tinguely zijn uiteraard, net als hun bijzondere samenwerking, terug te vinden in de fontein. Maar de eigenlijke inspiratiebron voor de 16 waterobjecten van de fontein was de muziek van Igor Stravinsky (1882-1971). De Vuurvogel verwijst naar de balletmuziek voor L’Oiseau de Feu (1910), Ragtime naar een pianostuk uit 1919, de Nachtegaal naar de opera Rossignol (1914) en het symfonisch gedicht Le Chant du Rossignol (1917). De Vos refereert aan het ballet Le Renard (1916-1917) en de Olifant zou een relatie kunnen hebben met een polka die Stravinsky in 1942 voor circusolifanten componeerde.
Andere sculpturen zijn de G-sleutel, de Spiraal, de Slang, de Kikker, de Diagonaal, de Dood, de Zeemeermin, de Liefde, het Leven, het Hart en de Clownshoed.
De muziek van Stravinsky was revolutionair. Zo veroorzaakte de eerste uitvoering van Le Sacre du Printemps een storm van kritiek. Zijn verbeelding van een heidens ritueel ging gepaard met ongebruikelijke klanken en ritmes. Tinguely en De Saint Phalle gaven met de fontein vorm aan Stravinsky’s muziek – in thematiek, kleur en compositie. En bovenal geven de waterspuitende sculpturen muzikale klanken af. De beweging, het geluid, de kleur en de vorm komen samen in een ware compositie.
Op 16 maart 1983 vond de feestelijke opening plaats. De meningen waren verdeeld. Voor sommigen was de fontein een provocatie. Maar de Franse krant Le Monde schreef: “Oh! La belle fontaine!… la fontaine est drôle et gaie, et les enfants riaient” (Oh! De mooie fontein!… de fontein is grappig en vrolijk, en de kinderen lachten).

Bekke- proost, S., (06-08-2013), Geschiedenis beleven.nl

retrieved from: http://www.geschiedenisbeleven.nl/stravinsky-fontein-kleur-klank-en-liefde/

maandag 5 december 2016

De Vogels, de meest aandoenlijke kunstverzamelaars ooit.



Herbert en Dorothy Vogel, een postbeambte en een bibliothecaresse, beginnen in de vroege jaren zestig met kopen van minimalistische en conceptuele kunst. Ze kopen werken van onder anderen Sol Lewitt, Richard Tuttle en Chuck Close, waarvoor op dat moment nog niet veel belangstelling bestaat. Met behulp van een minimaal budget brengen de Vogels in de loop der jaren een van de belangrijkste collecties contemporaine kunst uit de geschiedenis bijeen.

Conceptuele kunst
In de vroege jaren zestig, toen er nog relatief weinig aandacht werd besteed aan minimalistische en conceptuele kunst, begonnen Herb en Dorothy Vogel op onopvallende manier met het kopen van werken van onbekende kunstenaars. Het duo besteedde het hele salaris van Herb aan het aanschaffen van kunst en leefde van het inkomen van Dorothy. De enige voorwaarden waren dat het stuk dat ze kochten niet te duur mocht zijn, en dat het in hun bescheiden appartement in Manhattan moest passen.

Visionairs
Ze bleken visionairs op het gebied van kunstaankopen te zijn te zijn: de meeste kunstenaars die zij steunden en met wie ze bevriend raakten, groeiden uit tot wereldberoemde kunstenaars, onder wie Sol Lewitt, Christo en Jeanne-Claude, Richard Tuttle, Chuck Close, Robert Mangold, Sylvia Plimack Mangold, Lynda Benglis, Pat Steir, Robert Barry, Lucio Pozzi, en Lawrence Weiner.

National Gallery
Na dertig jaar toegewijd verzamelen hadden de Vogels meer dan 2000 stukken bijeengebracht, die samen hun kleine appartementje uit zijn voegen deden barsten. ‘Er kon zelfs geen tandenstoker meer bij,’ herinnert Dorothy zich. In 1992 besloten de Vogels om hun gehele collectie over te brengen naar de National Gallery in Washington, DC. Het leeuwendeel van hun collectie gaven ze als een schenking aan het instituut.

Miljoenen
Veel van de werken die ze kochten, hebben in de loop der jaren zo aan waardering gewonnen dat ze miljoenen dollars waard zijn. Toch hebben de Vogels nooit ook maar een enkel stuk verkocht. Vandaag de dag wonen de Vogels nog steeds in hetzelfde appartement in New York met 19 schildpadden, een heleboel vissen en één kat. Ze hebben hun huis gevuld met stapels nieuw aangeschafte kunst.

Credits
Regie: Megumi Sasaki. Herb & Dorothy is een coproductie van Fine Line Media Inc. en Independent Television Service (ITVS), met steun van de Corporation for Public Broadcasting (CPB). Geproduceerd door Fine Line Media in samenwerking met Muse Film and Television, In.
Megumi, S.,Close up, kunstvreters, avrotros, Hilversum, 2016.
Retrieved from:


Laanen, J., 24 juli 2012,een van de snoezigste kunstenaars ooit is niet meer, Amsterdam, NRC.


zaterdag 3 december 2016

CoBrA


CoBrA

De uitspraak dat in de kunst de dadabeweging en de Cobrabeweging er allicht niet zouden gekomen zijn, zonder respectievelijk WO I en WO II is dus vermoedelijk geen goede start om het verhaal te doen van de Cobra, een kunststroming waarin de grootst mogelijke vrijheid nagestreefd werd. Het werkwoord ‘experimenteren’ had toen nog de kracht van dynamiet.
Toch is het interessant om zowel het dadaïsme als de Cobra even in het licht van de oorlogsschaduw te bekijken. Vogels zingen beter in gevangenschap, zegt men. Beide bewegingen waren zeer dynamische reacties op een politiek die oorlogen toeliet. Een gevolg van wat Marcuse de ‘verstandige domheid’ genoemd heeft, de rationaliteit die blind is en niet nadenkt over wat ze teweegbrengt. Beide kunst- bewegingen gingen uit van een internationale groep die niet enkel uit beeldende kunstenaars bestond maar ook uit schrijvers, muzikanten en filosofen. Dit literaire gehalte is overigens niet verwonderlijk. Het is immers een belangrijk aspect van het surrealisme. Het surrealisme vertelt graag geheimen die we niet kennen, maar die we vermoeden en beleven in onze dromen, die op hun beurt in taal moeten omgezet worden om ze te onthouden en mee te delen. Het zijn poorten tot het onbewuste. De surrealisten tonen deze verhalen via teksten of beelden.


De familierelatie van zowel het dadaïsme als de Cobra met het surrealisme betekent niet dat de overeenkomst volledig is of dat het tweede een herhaling zou zijn van het eerste. Dada is immers de vader van het surrealisme en Cobra is het kind ervan. De beeldspraak klopt voor wat het kind betreft. De Cobra is speels, naïef en spontaan. De vader past niet binnen onze traditionele pedagogiek. Daarvoor is dada te negatief, zeg maar nihilistisch. Onze cultuur verkiest een schijnheilig vaderbeeld. Nietzsche snelt ons hier ter hulp. Hij heeft een nieuwe inhoud aan het begrip ‘nihilisme’ gegeven. Zijn beeldspraak van de kameel, de leeuw en het kind is duidelijk. De kameel verzinnebeeldt de zware last van de verzameling van houvasten die de westerse cultuur met zich meesleept. De leeuw peuzelt de kameel op. Na het schoonmaken van deze lei, kan het kind in alle spontaniteit spelen. Dada is hier de leeuw. Cobra het kind.
Elias, W, 2012, Aspecten van  de kunst in Belgie na ’45.
retrieved from:

Cobra-kunstenaars werkten in 1948 en 1949 enkele malen samen in kunstprojecten. Zo beschilderden onder andere Appel en Constant samen de wanden van de boerderij van de kunstenaar Erick Nyholm. Een deel van deze schilderingen zie je op de afbeelding.


In de boerderij van Erik Nyholm, een forellenkweker en keramist, werden eind november 1949 de Nederlandse kunstenaars Appel, Constant en Corneille ontvangen. Binnen een zeer korte tijd werden ook hier deuren, wanden, het plafond en enkele voorwerpen bedekt met fantasiewezens. Het is een levendig geheel. De drie Nederlanders schreven hun naam met de datum boven een deur. Corneille schreef boven de ingang van het huis nog een tekst: 'Entrez, ici c'est vivre'. Na hun vertrek kwam Jorn op bezoek en beschilderde samen met Nyholm een overgebleven wand in de keuken. Gelukkig heeft Jorn alles op foto vastgelegd, want ook deze schilderingen zijn, op het plafond van Constant na, verdwenen.
Tekstbijdrage door Juliette Verhofstad,
retrieved from:
Een paar kunstenaars hielden zich niet alleen bezig met het maken van kunstwerken, maar ook met theorieën over kunst en de rol van de kunstenaar in de maatschappij. Asger Jorn, Christian Dotremont en Constant Nieuwenhuys zijn hier veel mee bezig. Zij gaan uit van de communistische leer van Marx, maar vulden diens ideeën aan met gedachtegangen over kunst. Hun streven was: een kunst vóór en vooral ook dóór iedereen, ongeacht klasse, nationaliteit, kennis- en opleidingsnivo. Jorn, Dotremont en Constant zochten een kunst die spontaan voortkomt uit de fantasie.



retrieved from:


donderdag 1 december 2016

Tadao Ando: van leegte naar oneindigdheid.



Close up, uitzending gemist:
http://www.npo.nl/close-up-architect-tadao-ando-van-leegte-naar-oneindigheid/19-09-2015/AT_2043488













Ando was raised in Japan where the religion and style of life strongly influenced his architecture and design. Ando’s architectural style is said to create a “haiku” effect, emphasizing nothingness and empty space to represent the beauty of simplicity. He favors designing complex (yet beautifully simple) spatial circulation while maintaining the appearance of simplicity. A self-taught architect, he keeps his Japanese culture and language in mind while he travels around Europe for research. As an architect, he believes that architecture can change society, that “to change the dwelling is to change the city and to reform society”.[5] “Reform society” could be a promotion of a place or a change of the identity of that place. Werner Blaser have said, “Good buildings by Tadao Ando create memorable identity and therefore publicity, which in turn attracts the public and promotes market penetration”.[6]
The simplicity of his architecture emphasizes the concept of sensation and physical experiences, mainly influenced by Japanese culture. The religious term Zen, focuses on the concept of simplicity and concentrates on inner feeling rather than outward appearance. Zen influences vividly show in Ando’s work and became its distinguishing mark. In order to practice the idea of simplicity, Ando’s architecture is mostly constructed with concrete, providing a sense of cleanliness and weightlessness (even though concrete is a heavy material) at the same time. Due to the simplicity of the exterior, construction, and organization of the space are relatively potential in order to represent the aesthetic of sensation.

Besides Japanese religious architecture, Ando has also designed Christian churches, such as the Church of the Light (1989) 
church of light
and the Church in Tarumi (1993). Although Japanese and Christian churches display distinct characteristics, Ando treats them in a similar way. He believes there should be no difference in designing religious architecture and houses. As he explains,
We do not need to differentiate one from the other. Dwelling in a house is not only a functional issue, but also a spiritual one. The house is the locus of mind (kokoro), and the mind is the locus of god. Dwelling in a house is a search for the mind (kokoro) as the locus of god, just as one goes to church to search for god. An important role of the church is to enhance this sense of the spiritual. In a spiritual place, people find peace in their mind (kokoro), as in their homeland.[7]
Besides speaking of the spirit of architecture, Ando also emphasises the association between nature and architecture. He intends for people to easily experience the spirit and beauty of nature through architecture. He believes architecture is responsible for performing the attitude of the site and makes it visible. This not only represents his theory of the role of architecture in society but also shows why he spends so much time studying architecture from physical experience.


Retrieved from:











zaterdag 19 november 2016

Interview .

Voor een interview ben ik afgereisd naar politiebureau aan de hoofdweg in Bos en Lommer, waar wijkagent Helmersbuurt is gesitueerd. Dagelijks pakt hij vanuit dit bureau met grote regelmaat de fiets en fietst richting het Oud West, dicht tegen het centrum van Amsterdam, waar de Helmersbuurt zich bevind. Na het interview werd ik verrast, er stond ook een fiets voor mij klaar. Na een bak koffie trapten wij dapper naar het inloophuis van stichting Regenboog op de Bilderdijkstraat. Een stichting die zich inzet voor dak- en thuislozen.
Als ik mijn geleende politiefiets aan de brug vast heb gezet kan ik niet ontkennen dat ik het gevoel heb dat ik iets heel bijzonders ga mee maken.

Het inloophuis is stampvol met voornamelijk mannen zonder vast thuis- of verblijfplaats. Ik word vriendelijk ontvangen door de begeleiding en loop door naar achteren. 
Het is schrijnend, slechts een enkeling heeft licht in de ogen, de meesten zitten te slapen in hun stoel, verborgen in hun capuchon.
Wijkagent Okx is een bekende. Ze noemen hem meneer Jan of oom Jan
en maken een praatje met hem. Hij kent ze en dat is goed voor de sociale contacten en de veiligheid in de buurt. Als er ergens een incident in zijn wijk plaats vind weet agent Okx aan de hand van de beschrijving via zijn portofoon al vaak over wie het gaat.

Achter de toonbank staat een meisje van 18. Ze schept soep op voor de gasten; de thuislozen. Het is een stagiaire van het mbo maatschappelijk werk. Vol bewondering kijk ik naar haar. Twee keer per week komt ze werken op deze locatie. Topper. 
We mogen verder lopen. Een medewerker laat mij een inloopkast zien waar een kapster het haar van een thuisloze man kapt. Het is haar dagelijks werk. Naast het gebruik maken van de zeer eenvoudige maar doeltreffende kapsalon mogen de mensen die gebruik maken van het inloophuis ook gebruik maken van de douche en de wasserij voor een kleine bijdrage. Ook zijn er op de bovenverdieping een paar oude computers waar ze om de beurt kunnen internetten.
Het inloophuis probeert de thuisloze mens te motiveren en te activeren om een plekje terug te veroveren in de maatschappij.

We lopen een stukje verder en komen bij een afgesloten werkplaats. Er worden oude fietsen gerepareerd door mensen die hun plekje in de maatschappij terug willen verdienen. De fietsen worden doorverkocht voor een prikkie aan mensen die het beslist niet breed hebben.
Achter de huiskamer schuilen vele kamertjes. Over de laatste kamer ben ik verbaasd. Het betreft een kaarsenmakerij.
Dagbesteding zet mensen aan het werk om kaarsen te maken aan het winkeltje daarvoor. En dat winkeltje zit voor de kaarsenmakerij en vast aan de huiskamer.
Ketels met parafine, lange tafels en gedropen kaarsvet veraden een intensieve werkplek. We lopen via de kaarsmakerij door naar het winkeltje. Ron staat in de winkel. Ron is verstandelijk gehandicapt. Hee, oom Jan, zegt hij en schudt hem de hand. Dag Ron, ik kom even bij je winkelen. Agent Okx kiest een Ajax kaars uit. Ron is trots en pakt de kaars zorgvuldig in. Een aandoenlijk tafereel. Ron is duidelijk goed op weg, in tegenstelling tot een aantal thuislozen die identiteitsloos, zonder glans in de ogen vertoeven in de huiskamer. Er zijn succesverhalen, maar ze zijn er vooral ook niet, aldus een medewerker.
Agent Okx ziet het succes in de ontwikkelingen door de jaren heen. De opvang is uitgegroeid tot een volwassen opvang, in de jaren ’50 t/m '80 was er niets, behalve het Leger des Heils. In die tijd hingen de thuislozen allemaal gegroepeerd voor supermarkten en zorgden voor overlast, meestal door agressief bedelen. Gaande weg heeft de opvang gerealiseerd dat mensen een plek hebben om te verblijven, maar ook een plek om eventueel terug te keren in de maatschappij.

We lopen de ronde door de wijk. Er hangen borden met uitleg over de straatnamen. Het zijn dichters en schrijvers. 
Huygens van Lennep, Da Costa, noem maar op. Als docent CKV vind ik dat razend interessant.
Wijkagent Okx wil mij een echt buurtcafeetje laten zien, waar we een bakkie koffie en een broodje kunnen nuttigen. Het is een authentiek buurtcafeetje op de hoek en het heeft hoge belangrijke waarden vanwege het feit dat buurtbewoners elkaar treffen.

Nienke is de eigenaresse, ze is een enthousiaste dame, ze zit op duidelijk op de goede plek. Ze weet alles van iedereen in de buurt en haar cafe is een belangrijk sociaal punt. Ze serveert hartelijk de koffie en de broodjes en verteld ronduit over haar buurt. 
Na verloop van tijd spreken af: wijkagent Okx houdt zijn spreekuur binnenkort bij haar voor de deur, op de vriendschapsbank van Da Costa en Van Lennep , Nienke schenkt gratis koffie en ik ben er ook bij,... voor de kunst of zo, of om te helpen.
Ik knik, ik ben voor.

maandag 7 november 2016

Aesthetic Journalism. Over de effectiviteit van hedendaagse, geëngageerde kunst.

Aesthetic Journalism. Over de effectiviteit van hedendaagse, geëngageerde kunst.



We leven in een tijdperk waarin grenzen vervagen, niet alleen geografisch, cultureel, of sociaal gezien, maar ook als het gaat om de symbolische grens tussen kunst en maatschappij. Deze denkbeeldige grens is een veelbesproken onderwerp en is vooral tijdens het modernisme en postmodernisme door veel kunstenaars en kunsttheoretici onderzocht en bekritiseerd. Een veelgehoorde kritiek is dat ‘de kunstenaar’ de maatschappij op provocerende wijze een spiegel voorhoudt, maar dat een activistische houding vervolgens uitblijft. Kunstcriticus en schrijver Hans den Hartog Jager beschrijft in zijn boek Het Streven. Kan hedendaagse kunst de wereld verbeteren? (2014) deze problematiek die typisch is van de huidige tijd: hedendaagse kunst lijkt een ongelimiteerde vrijheid te genieten maar tegelijkertijd zijn de grenzen van de kunstwereld de grenzen van deze vrijheid. Kan een kunstenaar ook een stap verder gaan door daadwerkelijk actie te ondernemen om problematiek met betrekking tot bijvoorbeeld de politiek eigenhandig en actief te bestrijden? In dit onderzoek wordt kunst, waarmee een kunstenaar streeft naar effectiviteit op de maatschappij, vertaald middels het begrip Aesthetic Journalism. Het gaat hierbij niet per se om effect op grote schaal, maar vooral om de aanzet waardoor effectiviteit behaald kan worden. Er wordt gestreefd naar het benoemen van enkele criteria die effectiviteit van hedendaagse, geëngageerde kunst mogelijk maken op de maatschappelijk vraagstukken die hier het onderwerp van zijn. Misschien krijgen kunstenaars in de toekomst wel een prominente rol toebedeeld in de aanpak van maatschappelijke en sociale problemen. Duidelijk is al wel dat de hedendaagse, geëngageerde kunstpraktijk er de potentie voor heeft. Ik zie Aesthetic Journalism als een vorm van kunst waarin de praktijk van het leven op een concrete manier wordt vertaald, waarbij voortdurende nieuwsgierigheid wordt gestimuleerd en de wereld om ons heen wordt vastgelegd, bekritiseerd en, zo nodig, aangepast.


Van Zwam,K.,
Studentnummer: 4292855 Mei 2016
Masterthesis moderne en hedendaagse kunst Universiteit Utrecht
Begeleider: dr. Linda Boersma
Tweede lezer: dr. Hestia Bavelaar
Retrieved from:

Aesthetic Journalism: How to Inform Without Informing is a book by Italian writer, curator and artist Alfredo Cramerotti. Recognising the “blurring of margins between artistic and information practices” [1] as a main feature in contemporary culture, Cramerotti sets out the Who, What, Where, When and How, and Why of Aesthetic Journalism.
Cramerotti identifies this “'investigative approach” in contemporary art and photography as the use of fieldwork, reportage, interviews, document analysis, graphic mapping and information distribution. He cites a number of artists who employ these strategies: Hans Haacke, Martha Rosler, Lukas Einsele, Laura Horelli, Renzo Martens, Alfredo Jaar, Renée Green, The Atlas Group/Walid Raad and Bruno Serralogue. For Cramerotti, Aesthetic Journalism implies the critical use of documentary techniques and journalistic methods where the medium itself undergoes questioning. He posits that aesthetics, understood as a “process in which we open up our sensibility to the diversity of the forms of nature (and manmade environment)”[2] can open up the mechanisms of art and media to expose the limitations of photojournalism, documentation and the ethics of representation. In doing so, Aesthetic Journalism renders productive readings of reality, information, fact, fiction and objectivity.
Although “the process leading up to aesthetic journalism can be considered from both perspectives as art being absorbed by the generalist media, or as journalism becoming a (common) art form”,[3] Cramerotti’s text speculates on the mutual convergence of art and media into a new cross discipline of Aesthetic Journalism.

The concepts outlined in the book have been a key tool in the development of the Chamber of Public Secrets’ curatorial approach for the 8th edition of Manifesta, the European Biennial of Contemporary Art: Manifesta 8 taking place in the region of Murcia, Spain.[4]

Retrieved from:
https://en.wikipedia.org/wiki/Aesthetic_Journalism




dinsdag 1 november 2016

Sociaal geëngageerde kunst.

http://www.lkca.nl/cultureel%20kapitaal/opinie-anne-van-de-geer

DE TOEPASBAARHEID VAN HEDENDAAGSE SOCIAAL GEËNGAGEERDE KUNST BINNEN DE KUNSTEDUCATIE

Door Anne van de Geer • 27 maart 2015

Sociaal geëngageerde kunst verdient een belangrijke rol in de binnenschoolse cultuureducatie, vindt Anne van de Geer. 'De uitdaging van de sociaal geëngageerde kunst is om leerlingen onderdeel te laten worden van de gemeenschap buiten de schoolmuren.'
'I went from being an artist who makes things, to being an artist who makes things happen.' - Jeremy Deller
De Oostenrijkse kunstenaar Christoph Schlingensief liet in het jaar 2000 onder grote publieke belangstelling twaalf asielzoekers verblijven in een zeecontainer in het centrum van Wenen in - wat later bleek - het kunstproject Ausländer raus – Bitte liebt Österreich. De asielzoekers werden à la Big Brother zes dagen lang vierentwintig uur per dag live op tv gevolgd. Het publiek kon de asielzoekers ‘wegstemmen’ naar hun land van herkomst. In hoeverre het fictie of werkelijkheid was, of het acteurs of asielzoekers waren, liet Schlingensief in het midden.
Tegenwoordig werken steeds meer beeldend kunstenaars niet meer vanuit ambacht en traditie, maar zien het leven zelf als kunstvorm. Het boek 'Living as Form' van Nato Thompson (2012), opende mijn ogen als kunsteducator. In het boek worden voorbeelden van sociaal geëngageerde kunst beschreven van 1991 tot 2011. Volgens hem gebruiken zowel kunstenaars als activisten vergelijkbare methoden en vormen om mensen te mobiliseren en te laten samenwerken. Verschillende verschijningsvormen van deze vorm van kunst, laten zien dat wanneer men buiten de grenzen van disciplines in de kunst kijkt, levens en verhalen van mensen ook als kunstwerk kunnen worden beschouwd. In dat geval bestaat kunst uit sociale verbanden tussen mensen.                   
HET LEVEN ALS KUNSTVORM
Wanneer kunstenaars niet meer ‘traditioneel’ werken, maar het leven als kunstvorm zien, spreken we van sociaal geëngageerde kunst. Deze term gebruik ik als overkoepelende term voor de relatie tussen kunst en maatschappij. Deze wordt in de kunsttheorie op allerlei verschillende manier verwoord. ‘ Socially engaged art’, ‘participatory art’, ‘community based art’ en ‘public art’ zijn enkele voorbeelden uit een groot scala van gehanteerde termen. Het aankaarten van dringende sociale en maatschappelijke kwesties is bij sociaal geëngageerde kunst altijd het geval. Een ander belangrijk element is de sociale interactie met de omgeving en/of het publiek.

Sociaal geëngageerde kunst is niet alleen een fenomeen van de laatste jaren, maar kent al een rijkere geschiedenis, waarin vooral in de jaren ’60 tot en met de jaren ’90 sprake was van nieuwe vormen van participatiekunst naar aanleiding van onrecht in de maatschappij en als tegenreactie op de hegemonie van het musea- en galeriesysteem. Hierbij moet vooral gedacht worden aan performances, installatiekunst en site-specific art (Bishop, 2012).
Sociaal geëngageerde kunstwerken worden vaak geproduceerd door collectieven of komen voort uit een gemeenschappelijke context. Ze benadrukken participatie, dialoog en actie en verschijnen in situaties variërend van theater tot activisme, van stedenbouw tot gezondheidszorg of andere 'vakgebieden'. Binnen deze kunstwerken vervaagt vaak de grens tussen kunst en het dagelijks leven (Bishop, 2012; Helguera, 2011).                        
PARTICIPATIE EN INTERACTIE IN DE KUNSTEDUCATIE
Er bestaan echter nog weinig handvatten om participatiekunst te implementeren binnen de kunsteducatie. De vraag die Atkinson (2012) zichzelf stelt in het artikel ‘Contemporary art and art in education: the new, emancipation and truth’, is of de praktijk, de vaardigheden en de competenties die beschreven staan in de curricula van middenbare scholen ten aanzien van de kunstvakken evenredig zijn aan de hedendaagse kunstpraktijken. Zodra de kunstpraktijk verandert heeft dat ook gevolgen voor kunsteducatie.
In mijn eigen praktijk als docent beeldende vorming en cultureel ondernemer probeer ik de sociaal geëngageerde kunstpraktijk toe te passen binnen de kunsteducatie. In het Community Arts-project ‘Buurtschatten’(2013) maakten 4-havo leerlingen, dak- en thuislozen en buurtbewoners in Amsterdam-Noord kunstobjecten van voorwerpen met een persoonlijk verhaal. De ontmoeting met elkaar en de buurt stond centraal. De leerlingen voerden tevens onderzoekende opdrachten uit in de wijk, waarbij ze buurtbewoners en cliënten interviewden over hun ervaringen in de buurt en het leven op straat. De uitkomsten van dit onderzoek in de vorm van beeld en geluid vormen samen met de beeldende werken een expositie in de NoorderparKKamer te Amsterdam.
De relevantie van het project was niet alleen kennisoverdracht. Groot belang werd gehecht aan de ontwikkeling van sociale vaardigheden van de leerlingen en de andere doelgroepen. De doelgroepen zouden anders niet zo snel met elkaar in contact komen. Jana Kerremans deed onderzoek naar de functies van informeel leren in sociaal-artistieke projecten en beschrijft de relevantie van sociaal-artistieke projecten in het licht van de kunsteducatie: ‘Kennisoverdracht is overigens ook in hedendaagse visies op kunsteducatie niet meer het enige doel, ook persoonlijkheidsontwikkeling en sociale vaardigheden worden genoemd als doelen. Deze laatste doelen gelden – al dan niet expliciet - ook in de sociaal-artistieke praktijk. In dat opzicht vervagen de grenzen tussen de categorieën ‘sociaal-artistiek project’ en ‘kunsteducatief project’’ (Kerremans, 2011, p. 90).
SOCIAAL GEËNGAGEERDE KUNST IN HET CURRICULUM
In mijn literatuuronderzoek ‘Kunst als sociale interactie: de toepasbaarheid van hedendaagse sociaal geëngageerde kunst binnen de kunsteducatie (2014)’, deed ik verder onderzoek naar mogelijkheden om hedendaagse sociaal geëngageerde kunst in te zetten binnen de kunsteducatie.
In het artikel ‘What is Community-Based Art Education?’ van J. Ulbricht (2005) worden verschillende categorieën van ‘community-based art education’ omschreven om aanbevelingen te kunnen doen ten aanzien van toekomstige curricula, waaronder de samenwerking met instanties/kunstenaars, de etnografische visie, dialogic art education en social justice art education. De leidraad voor het onderzoek was de onderverdeling van J. Ulbricht in deze verschillende categorieën van community-based art education.
De eerste categorie gaat uit van samenwerking tussen leerlingen, instanties en kunstenaars. De tweede categorie heeft betrekking op de antropologie. Leerlingen kunnen leren over hun omgeving door het onderzoeken van de (materiële) cultuur in hun gemeenschappen. Heden ten dage verdiepen veel kunstenaars zich in een vorm van etnografie voordat ze gaan ontwerpen en stemmen hun ontwerpen of projecten af op de interesses en behoeften van de gemeenschap/buurt/omgeving. De derde categorie wordt dialogic art education genoemd. Deze vorm van kunsteducatie is gebaseerd op de theorie van 'dialogism' van Mikhail Mikhailovich Bakhtin (1895-1975) en Pablo Helguera's 'public artwork' The School of Panamerican Unrest (SPU), een kunstwerk gebaseerd op dialoog en ontmoetingen. De vierde categorie (social justice art education) bewerkstelligt maatschappelijke betrokkenheid en politiek activisme binnen de kunsteducatie. Dit kan het maakproces beïnvloeden, dan wel de kunstbeschouwing.
Binnen het onderzoek gebruikte ik onderbouwende literatuur van auteurs die hedendaagse sociaal geëngageerde kunst hebben toegepast op het kunstonderwijs (Bakhtin, 1986; Chappell & Craft, 2011; Davis, 2010; Desai, 2002; Dewhurst, 2011; Freedman, 1987, 1996; Giroux, 2009; Green, 1999; Helguera, 2011; Hooks, 2004; Hursch, 2008; Kozol, 2005; Kwon, 1997; Miles, 2010; Pinar, 2004; Schneider & Wright, 2006; Schwarzman & deNobriga , 1999).
Uit deze  literatuur kwamen mooie inzichten naar voren, met als belangrijkste element, dat het maken en beschouwen van hedendaagse sociaal geëngageerde kunst betekent dat leerlingen kritisch onderzoek verrichten en dit kunnen vertalen naar het maken van een (activistisch) kunstwerk. Samenwerking en interactie met deelnemers/de gemeenschap is hierbij van essentieel belang. De leerlingen ervaren dit veelal als een vergroting van hun zelfbewustzijn van hun eigen rol in de maatschappij.
ONDERDEEL GEMEENSCHAP BUITEN DE SCHOOLMUREN

De weg naar structurele invoering van hedendaagse sociaal geëngageerde kunst in de kunstcurricula zal niet gemakkelijk zijn. Mijn aanbeveling is om leerlingen bewust te maken van de veranderende rol van de kunst. Wanneer kunstenaars op andere manieren te werk gaan dan leerlingen binnen het kunstonderwijs gewend zijn, zullen leerlingen daar allereerst duidelijk inzicht in moeten krijgen. Kunst heeft een andere betekenis en rol in de maatschappij dan binnen de schoolmuren. De uitdaging van de sociaal geëngageerde kunst is om leerlingen ook onderdeel te laten worden van de gemeenschap buiten de schoolmuren. Het maken van kunst ontwikkelt zich aldus tot het doen van kritisch onderzoek.

http://www.lkca.nl/cultureel%20kapitaal/opinie-anne-van-de-geer